विक्रम संवत् र ईस्वी पात्रो
विक्रम संवत् (वि.सं.) नेपालको आधिकारिक पात्रो हो। सरकारी पत्र, बोलपत्र, सम्झौता, जिल्ला दररेट र आर्थिक वर्ष सबै वि.सं.मा लेखिन्छन्, तर धेरैजसो सफ्टवेयर, नक्सा र अन्तर्राष्ट्रिय कागजात ईस्वी (ग्रेगोरियन) पात्रोमा हुन्छन्। वि.सं. ईस्वीभन्दा करिब ५६ वर्ष ८ महिना अगाडि छ। वि.सं.को वर्ष बैशाख १ गते सुरु हुन्छ, जुन अप्रिल १३ वा १४ मा पर्छ; त्यसैले १४ अप्रिल २०२६ वि.सं. २०८३ बैशाख १ थियो।
वि.सं.का महिना सूर्यको गतिअनुसार २९ देखि ३२ दिनका हुन्छन्। महिनाका दिन वर्षैपिच्छे फेरिन्छन् र नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले तय गर्छ, त्यसैले निश्चित दिन जोडेर मिति बदल्ने कुनै सूत्र छैन।
रूपान्तरण कसरी हुन्छ
यो उपकरणसँग समर्थित हरेक वि.सं. वर्षका महिनाका दिनको तालिका छ। यसले सम्बन्धित वर्षको बैशाख १ देखि तपाईंको ईस्वी मितिसम्मका दिन गन्छ, अनि दिन सकिएसम्म त्यो वर्षका महिना क्रमशः घटाउँदै जान्छ। बाँकी रहेको दिन नै वि.सं.को गते हो।
उदाहरण: २८ सेप्टेम्बर २०२६। वि.सं. २०८३ बैशाख १ गते १४ अप्रिल २०२६ थियो, १६७ दिन अघि। २०८३ को बैशाखदेखि भदौसम्म ३१, ३१, ३२, ३१ र ३१ गरी जम्मा १५६ दिन छन्। बाँकी ११ दिन असोजमा पर्छन्, त्यसैले मिति २०८३ असोज १२ गते सोमबार हो, आर्थिक वर्ष २०८३/८४ मा।
कहाँ काम लाग्छ
नेपालको आर्थिक वर्ष साउन १ गते (जुलाईको मध्य) सुरु हुन्छ, त्यसैले मितिले कुन वर्षको बजेट, जिल्ला दररेट र कार्यक्रम लागू हुन्छ भन्ने छुट्याउँछ। बोलपत्र सूचनाले म्याद वि.सं.मा दिन्छ, सम्झौतामा काम सक्ने मिति वि.सं.मा हुन्छ, र नापी किताब तथा साइट डायरी प्रायः वि.सं.मा राखिन्छन् भने तालिका बनाउने सफ्टवेयर ईस्वीमा चल्छ। सही रूपान्तरणले दुवै अभिलेख मिलाइराख्छ।
सामान्य गल्ती
हरेक महिना ३० दिनको हुन्छ वा बैशाख १ सधैं अप्रिल १४ मा पर्छ भन्ठान्नु: यो अप्रिल १३ र १४ बीच सर्छ। "५६ वर्ष ८ महिना १७ दिन जोड्ने" तरिका अनुमान मात्र हो र प्रायः एक-दुई दिन फरक पर्छ। गलत समय क्षेत्रमा समय बदल्नु: नेपाल UTC+०५:४५ मा छ, त्यसैले अर्को देशमा मध्यरातनजिकको समय नेपालमा अर्कै मिति हुन सक्छ। यो उपकरणले पात्रोको मिति मात्र बदल्छ, र "आज" भनेको नेपालको आज हो।
आगामी वर्षका महिनाका दिन समितिले त्यो वर्षको पात्रो प्रकाशित नगरेसम्म अस्थायी हुन्छन्। वि.सं. २०८६ पछिका वर्षका लागि प्रकाशित तालिकाहरू केही महिनामा एक दिन फरक छन्, त्यसैले धेरै पछिका मिति आधिकारिक पात्रोसँग भिडाउनुहोस्।