नाममात्र मिक्स
नाममात्र मिक्सले सिमेन्ट, बालुवा र गिट्टीको अनुपात आयतनअनुसार बताउँछ: M10 = १:३:६, M15 = १:२:४, M20 = १:१.५:३ र M25 = १:१:२। यी IS 456 का मिक्स हुन्, जसलाई नेपाल राष्ट्रिय भवन संहिताले सामान्य कामका लागि अपनाएको छ। रिइन्फोर्स्ड कंक्रिटका लागि M20 सामान्यतया न्यूनतम हो, र जगमुनिको PCC वा ब्लाइन्डिङमा M15 वा M10 प्रयोग हुन्छ।
कंक्रिटको आयतन एउटा सदस्यको लम्बाइ × चौडाइ × गहिराइ (मिटर वा फिटमा) वा सिधै घनमिटर/घनफुटमा लेख्नुहोस्, अनि उस्तै सदस्यको सङ्ख्या। पोखिने र फर्मवर्क असमान हुने भागका लागि २–५ % खेर जाने छुट राख्नुहोस्।
परिमाण कसरी निकालिन्छ
सुक्खा सामग्री पानीसँग मिसाएर कम्प्याक्ट गर्दा खुम्चिन्छ, त्यसैले १ घनमिटर तयार कंक्रिटका लागि करिब १.५४ घनमिटर सुक्खा सामग्री चाहिन्छ। त्यो सुक्खा आयतन मिक्सको अनुपातमा बाँडिन्छ: M20 मा १ + १.५ + ३ = ५.५ भाग, त्यसैले सिमेन्ट १.५४ × १ ÷ ५.५ = ०.२८ घनमिटर, बालुवा ०.४२ घनमिटर र गिट्टी ०.८४ घनमिटर। सिमेन्ट १,४४० के.जी./घनमिटर हुन्छ, त्यसैले ०.२८ घनमिटर = ४०३ के.जी., अर्थात् ५० के.जी.का ८.०७ बोरा। उपकरणले ठ्याक्कै बोरा सङ्ख्या र किन्नुपर्ने पूरा बोरा दुवै देखाउँछ।
बालुवा र गिट्टी घनमिटर र घनफुट दुवैमा देखाइन्छ किनभने नेपालमा सप्लायरले घनफुट वा टिपरले बेच्छन्। पानी–सिमेन्ट अनुपात ०.५ मा पानी देखाइन्छ, M20 को प्रति घनमिटर करिब २०० लिटर; बालुवामा भएको चिस्यानअनुसार मिलाउनुहोस्।
सीमा
यो अर्डर गर्ने अनुमान हो। डिजाइन गरिएको भवनका पिलर, बिम र स्ल्याबमा इन्जिनियरले तोकेको मिक्स चाहिन्छ, जुन एडमिक्सचर र नियन्त्रित पानी–सिमेन्ट अनुपातसहितको डिजाइन मिक्स हुन सक्छ। चिसो बालुवाको बल्किङ, गिट्टीको ग्रेडिङ र सदस्यको आकारले वास्तविक परिमाण केही प्रतिशत फरक पार्छ।